अरबी समुद्रात भारतीय आणि पाकिस्तानी नौदलाच्या जहाजांची टक्कर झाली. ही घटना उत्तर अरबी समुद्रातील आंतरराष्ट्रीय सागरी हद्दीत घडली. भारताच्या म्हणण्यानुसार, नियमित देखरेख मोहिमेवर असलेले पाकिस्तानी जहाज अति वेगाने भारतीय युद्धनौकेच्या जवळ आले आणि त्याने धोकादायक पद्धतीने आपला मार्ग बदलला. या घटनेदरम्यान दोन्ही जहाजांची टक्कर झाली. या घटनेत कोणतेही मोठे नुकसान झाल्याचे वृत्त नाही. सूत्रांनुसार, टक्कर झालेले पाकिस्तानी जहाज पीएनएस हुनैन आहे. हे पाकिस्तान नौदलाचे यारमौक-श्रेणीतील सागरी गस्ती जहाज असून, त्याचा वापर सागरी देखरेख आणि गस्तीसाठी केला जातो. टक्कर झालेल्या भारतीय नौदलाच्या जहाजाची ओळख अद्याप पटलेली नाही.
जहाज आपला मार्ग बदलत असताना टक्कर
यानंतर, भारताने नवी दिल्लीतील पाकिस्तान उच्चायुक्तालयाच्या प्रभारी दूतांना बोलावून तीव्र निषेध नोंदवला. भारताने पाकिस्तानी नौदलाच्या जहाजाचे वर्तन अस्वीकार्य आणि अव्यावसायिक असल्याचे म्हटले आहे. एएनआयच्या वृत्तानुसार, भारतीय नौदलाचे एक युद्धपोत उत्तर अरबी समुद्रात नियमित देखरेख मोहिमेवर असताना, पाकिस्तानी नौदलाचे एक जहाज अति वेगाने भारतीय जहाजाच्या दिशेने आले. पाकिस्तानी जहाजाने मार्ग बदलणे हे असुरक्षित आणि अव्यावसायिक असल्याचे म्हटले जात आहे. त्यानंतर, दोन्ही जहाजांमधील अंतर हळूहळू कमी होत गेले आणि अखेरीस त्यांची टक्कर झाली. या धडकेत कोणतेही मोठे नुकसान झाल्याचे वृत्त नाही. तथापि, दोन्ही जहाजांची नावे आणि धडकेचे नेमके ठिकाण अद्याप जाहीर करण्यात आलेले नाही.
35 वर्षे जुन्या कराराचे उल्लंघन
भारताने म्हटले आहे की, पाकिस्तानी जहाजाची ही कृती एप्रिल 1991 मध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या कराराच्या कलम 10 चे उल्लंघन आहे. दोन्ही देशांनी आधीच सहमती दर्शवली आहे की त्यांची युद्धपोते आणि पाणबुड्या आंतरराष्ट्रीय सागरी हद्दीत एकमेकांच्या खूप जवळ येणार नाहीत. जहाजांची टक्कर आणि इतर सागरी अपघात टाळण्यासाठी हे केले जाते. हा करार दोन्ही देशांच्या लष्करी कारवायांवर नियंत्रण ठेवणारे अनेक नियम स्थापित करतो. यामध्ये लष्करी कवायती आणि सैन्याच्या हालचालींची पूर्वसूचना देण्याच्या नियमांचा समावेश आहे. याशिवाय, समुद्रातील युद्धनौका आणि पाणबुड्यांमधील अंतराबाबतही नियम निश्चित करण्यात आले आहेत.
कलम 10 नुसार, भारतीय आणि पाकिस्तानी युद्धनौका आणि पाणबुड्या आंतरराष्ट्रीय सागरी हद्दीत एकमेकांच्या 3 नॉटिकल मैल (सुमारे 5.56 किलोमीटर) पेक्षा जास्त जवळ येऊ शकत नाहीत. जमिनीच्या विपरीत, समुद्रात कोणतीही स्पष्ट सीमा रेषा नसते. दोन्ही देशांच्या युद्धनौका आणि पाणबुड्या आंतरराष्ट्रीय सागरी हद्दीत लगतच्या भागांमध्ये कार्यरत राहू शकतात. त्यामुळे, जर दोन्ही देशांची लष्करी जहाजे अचानक एकमेकांच्या खूप जवळ आली किंवा एकमेकांकडे वळली, तर टक्कर किंवा तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
भारताने पाकिस्तानला काय सांगितले?
परराष्ट्र मंत्रालयाने पाकिस्तानी चार्ज डी’अफेअर्स यांना भारताचा आक्षेप संबंधित पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यास सांगितले. भारताने म्हटले आहे की, समुद्रातील सर्व लष्करी जहाजांनी सावधगिरीने काम करावे आणि दोन्ही देशांमधील करारांचे पालन करावे. अशा घटना पुन्हा घडू नयेत यासाठी आवश्यक पावले उचलली जावीत, असेही भारताने म्हटले आहे. दरम्यान, इस्लामाबादमधील भारतीय चार्ज डी’अफेअर्स यांना पाकिस्तानी परराष्ट्र मंत्रालयाकडे भारताचा निषेध नोंदवण्यास सांगण्यात आले आहे.
अशी घटना यापूर्वी घडली आहे का?
भारतीय आणि पाकिस्तानी नौदलांमध्ये समुद्रात अशाच प्रकारच्या घटना घडल्या आहेत. 2011 मध्ये, भारतीय नौदलाच्या आयएनएस डोगवारी आणि पाकिस्तानी नौदलाच्या पीएनएस बाबर यांच्यात टक्कर झाली होती. त्यावेळी, दोन्ही देशांनी एकमेकांच्या जहाजांवर धोकादायक डावपेच केल्याचा आरोप केला होता. त्यानंतर भारताने 1991 च्या कराराच्या कलम 10 चा हवाला देत पाकिस्तानकडे निषेध नोंदवला होता. सध्याच्या प्रकरणातही, भारताने सागरी नियमांवर आणि दोन्ही देशांच्या जहाजांमध्ये राखलेल्या सुरक्षित अंतरावर आक्षेप घेतला आहे.
