नवीन शैक्षणिक वर्षाची तयारी सुरू असतानाच देशभरातील पालकांच्या खिशाला मोठी कात्री बसण्याची चिन्हे दिसत आहेत. कागदाच्या कच्च्या मालाचे वाढलेले दर, इंधनाच्या किमतीतील सातत्यपूर्ण वाढ आणि वाहतूक खर्चात झालेली वाढ यामुळे वह्या, पुस्तके आणि इतर शालेय साहित्याच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. अनेक भागांत शालेय साहित्याच्या दरात 40 ते 60 टक्क्यांपर्यंत वाढ झाल्याची माहिती समोर आली आहे. शाळा सुरु होण्यापूर्वी पालकांच्या खिशाला चाप बसलाय. काय घडलंय नेमकं? सविस्तर जाणून घेऊया.
वह्या-पुस्तकांच्या किमतीत 40 ते 60 टक्क्यांपर्यंत वाढ
यंदा शाळा सुरू होण्यापूर्वीच स्टेशनरी बाजारात मोठी दरवाढ दिसून येत आहे. विशेषतः वह्या, सराव पुस्तिका, ड्रॉइंग बुक, प्रोजेक्ट साहित्य आणि इतर कागदी वस्तू महागल्या आहेत. कागद निर्मितीसाठी लागणाऱ्या कच्च्या मालाचे दर वाढल्याने उत्पादकांचा खर्च वाढला आहे. त्याचा थेट परिणाम ग्राहकांवर म्हणजेच पालकांवर होत आहे. अनेक विक्रेत्यांच्या मते, गेल्या वर्षाच्या तुलनेत शालेय साहित्य खरेदीसाठी अधिक खर्च करावा लागत आहे.
इंधन दरवाढीचा थेट परिणाम शिक्षण खर्चावर
मे 2026 पासून पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात झालेल्या वाढीमुळे वाहतूक खर्च झपाट्याने वाढला आहे. कच्चा माल कारखान्यांपर्यंत पोहोचवणे आणि तयार साहित्य बाजारात आणणे अधिक महाग झाले आहे. परिणामी उत्पादन खर्च वाढून त्याचा भार ग्राहकांवर टाकला जात आहे. इंधन महागल्याने केवळ वह्या-पुस्तकेच नव्हे तर संपूर्ण शालेय पुरवठा साखळीवर परिणाम झाला आहे.
गणवेश, बॅग आणि इतर साहित्यही महाग
शालेय गणवेश, शूज, बॅग, पाण्याच्या बाटल्या, डबे आणि इतर आवश्यक वस्तूंच्या किमतीतही वाढ झाली आहे. व्यापाऱ्यांच्या माहितीनुसार, काही वस्तूंमध्ये 20 ते 25 टक्क्यांपर्यंत दरवाढ झाली आहे. त्यामुळे एका विद्यार्थ्याच्या शालेय तयारीसाठी लागणारा एकूण खर्च लक्षणीय वाढला आहे. मध्यमवर्गीय आणि निम्न मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी हा अतिरिक्त आर्थिक भार चिंतेचा विषय ठरत आहे.
शाळा बस शुल्क वाढण्याची शक्यता
महागाईचा परिणाम केवळ शालेय साहित्यापुरता मर्यादित नाही. महाराष्ट्रातील शाळा बस चालक संघटनांनी इंधन खर्च वाढल्यामुळे बस शुल्क वाढवण्याचा इशारा दिला आहे. काही ठिकाणी 10 ते 15 टक्के शुल्कवाढ लागू होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. बस चालक संघटनांचे म्हणणे आहे की डिझेल, देखभाल खर्च, विमा आणि कर्मचारी वेतन वाढल्यामुळे शुल्कवाढ अपरिहार्य बनली आहे.
पालकांचे बजेट कोलमडण्याची भीती
शालेय फी, वह्या-पुस्तके, गणवेश, वाहतूक आणि इतर खर्च यांची बेरीज पाहता अनेक कुटुंबांचे मासिक आर्थिक नियोजन विस्कळीत होण्याची शक्यता आहे. शैक्षणिक वर्षाच्या सुरुवातीलाच हजारो रुपयांचा अतिरिक्त खर्च करावा लागत असल्याने पालकांमध्ये नाराजी व्यक्त होत आहे. शिक्षणाशी संबंधित वस्तूंवरील महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी सरकारने आवश्यक पावले उचलावीत, अशी मागणीही विविध पालक संघटनांकडून केली जात आहे.
