पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर देशातील घरगुती एलपीजी गॅस सिलिंडरच्या किमतीत ₹60 ची वाढ करण्यात आली आहे. तेल विपणन कंपन्यांनी आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा बाजारातील वाढत्या किमतींचा परिणाम लक्षात घेऊन हा निर्णय घेतला आहे. नवीन दर 7 मार्चपासून लागू झाले आहेत.
या दरवाढीनंतर 14.2 किलो नॉन-सब्सिडी एलपीजी सिलिंडरची किंमत दिल्लीमध्ये ₹913 इतकी झाली आहे. इतर प्रमुख शहरांमध्येही सिलिंडरच्या किमती वाढल्या असून मुंबईमध्ये ₹912.50, कोलकातामध्ये ₹939 आणि चेन्नईमध्ये ₹928.50 इतके दर झाले आहेत. राज्यागणिक स्थानिक कर आणि व्हॅटमुळे किमतींमध्ये थोडा फरक असू शकतो.
सामान्य घरांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या नॉन-सब्सिडी एलपीजी सिलिंडरच्या किमती वाढल्या असल्या तरी प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेतील लाभार्थ्यांसाठीच्या सिलिंडरच्या किमतीत कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. देशभरात सुमारे 10 कोटींहून अधिक उज्ज्वला कनेक्शन असून गरीब कुटुंबांना दिलासा देण्यासाठी ही दरवाढ त्यांच्यावर लागू करण्यात आलेली नाही.
गेल्या 11 महिन्यांतील ही दुसरी दरवाढ आहे. याआधी एप्रिल 2025 मध्ये घरगुती गॅस सिलिंडरच्या किमतीत ₹50 ची वाढ करण्यात आली होती. त्यानंतर आता पुन्हा एकदा दरवाढ झाल्याने सर्वसामान्यांच्या घरगुती खर्चावर अतिरिक्त ताण येण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, या महिन्याच्या सुरुवातीलाच व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या किमतीत ₹114.50 ची वाढ करण्यात आली होती. त्यामुळे 19 किलोच्या कमर्शियल सिलिंडरची किंमत दिल्लीमध्ये ₹1,883 इतकी झाली आहे. हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि खाद्यव्यवसायांवर याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
तज्ञांच्या मते, पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात अनिश्चितता वाढली आहे. त्याचा थेट परिणाम कच्च्या तेलाच्या आणि गॅसच्या किमतींवर होत असून भारतासारख्या आयातावर अवलंबून असलेल्या देशांमध्येही त्याचे पडसाद उमटत आहेत. एकूणच, एलपीजीच्या वाढत्या किमतींमुळे सर्वसामान्यांच्या घरगुती बजेटवर परिणाम होण्याची शक्यता असून पुढील काळात जागतिक परिस्थितीनुसार दरांमध्ये आणखी चढ-उतार होऊ शकतात.
मध्य पूर्वेतील युद्धामुळे चिंता वाढली
अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर, आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत तेल आणि गॅसच्या किमतींबाबत चिंता वाढली आहे. परिणामी, भारतात पेट्रोल आणि एलपीजीच्या किमती वाढू शकतात अशी भीती निर्माण झाली आहे. सरकारने सातत्याने असे म्हटले आहे की याचा देशांतर्गत किमतींवर थेट परिणाम होण्याची शक्यता नाही.
एलपीजीच्या बहुतांश गरजा आयातीद्वारे पूर्ण केल्या जातात
सरकारी आकडेवारीनुसार, भारत त्याच्या एलपीजी गरजांचा एक महत्त्वाचा भाग आयातीद्वारे पूर्ण करतो. गेल्या आर्थिक वर्षात, भारताचा एकूण एलपीजी वापर अंदाजे ३१.३ दशलक्ष टन होता. तथापि, यापैकी फक्त १२.८ दशलक्ष टन उत्पादन देशांतर्गत झाले. उर्वरित गरजा पूर्ण करण्यासाठी, भारताला आखाती देशांसह अनेक आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांमधून गॅस आयात करावा लागला.
मध्य पूर्वेतील तणावाचा जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेवर परिणाम
म्हणूनच मध्य पूर्वेतील कोणत्याही तणाव किंवा युद्ध परिस्थितीचा जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेवर परिणाम होतो, ज्यामुळे भारतासारख्या आयात-अवलंबित देशांची चिंता वाढते. तथापि, सध्या सरकारचे म्हणणे आहे की परिस्थितीवर लक्ष ठेवले जात आहे आणि ग्राहकांवर भार पडू नये यासाठी आवश्यक पावले उचलली जातील.
