भारतात तेल कंपन्या दररोज सकाळी 6 वाजता पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमती निश्चित करतात. ही किंमती आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या दरावर आणि अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपयाच्या मूल्यावर अवलंबून असतात. कच्च्या तेलाच्या किंमतीत चढ-उतार झाल्यास, पुरवठा-मागणीच्या स्थितीत बदल झाल्यास किंवा रुपयाची किंमत कमी झाल्यास किंमती बदलू शकतात. ही प्रक्रिया पारदर्शक असते, ज्यामुळे ग्राहकांना पेट्रोल-डिझेलच्या दरांबाबत स्पष्ट माहिती मिळते. या बदलामुळे वाहनचालक आणि व्यापाऱ्यांच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत असतो. आजचे दर किती आहेत? सविस्तर जाणून घेऊया.
कशामुळे बदलतात दर?
पेट्रोल-डिझेलच्या किंमतींवर अनेक गोष्टींचा प्रभाव पडत असतो. प्रथम कच्च्या तेलाच्या जागतिक किंमती, कारण भारत बहुतेक तेल आयात करतो. दुसरे रुपयाची डॉलरच्या तुलनेत कमजोरी, ज्यामुळे आयात महाग होते. तिसरे, सरकारचे कर आणि शुल्क किंमतीचा मोठा भाग असतात आणि ते राज्यानुसार बदलतात. चौथे शुद्धीकरण खर्च, जो तेलाच्या गुणवत्तेवर आणि रिफायनरीच्या क्षमतेवर अवलंबून असतो. शेवटी पुरवठा-मागणीची स्थिती याचादेखील किंमतीवर परिणाम होतो. सणासुदीच्या काळात मागणी वाढल्यास किंमती उंचावतात. हे घटक एकत्रितपणे किंमती ठरवतात आणि राज्यांमध्ये फरक निर्माण करतात.
गेल्या 2 वर्षांतील किंमतींची स्थिरता
मे 2022 पासून पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमतींमध्ये फारसा बदल झालेला नाही. केंद्र सरकार आणि काही राज्य सरकारांनी कर कमी केल्यामुळे ही स्थिरता आली आहे. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमतीत चढ-उतार असूनही, या कर कपातीमुळे ग्राहकांना दिलासा मिळाला. यामुळे महागाई नियंत्रित राहिली आणि वाहतुकीचे खर्च स्थिर झाले. अन्यथा, आंतरराष्ट्रीय अस्थिरतेमुळे किंमती वाढल्या असत्या. पण सरकारी निर्णयामुळे हे टळले.
प्रमुख शहरांतील आजच्या किंमती
15 जानेवारी 2026 रोजी विविध शहरांतील किंमती अशा आहेत. दिल्लीत पेट्रोल 94.72 रुपये आणि डिझेल 87.62 रुपये प्रति लिटर आहे. मुंबईत पेट्रोल 104.21 रुपये आणि डिझेल 92.15 रुपये. कोलकात्यात पेट्रोल 103.94 रुपये आणि डिझेल 90.76 रुपये. चेन्नईत पेट्रोल 100.75 रुपये आणि डिझेल 92.34 रुपये. अहमदाबादमध्ये पेट्रोल 94.49 रुपये आणि डिझेल 90.17 रुपये. बंगळुरूत पेट्रोल 102.92 रुपये आणि डिझेल 89.01 रुपये. हैदराबादमध्ये पेट्रोल 107.46 रुपये आणि डिझेल 95.70 रुपये. हे फरक कर आणि स्थानिक घटकांमुळे आहेत.
किंमतींचा दैनंदिन जीवनावर परिणाम
पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती बदलल्यास वाहनचालक, शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांच्या खर्चावर थेट प्रभाव पडतो. किंमती वाढल्यास वस्तूंच्या वाहतुकीचा खर्च वाढतो, ज्यामुळे बाजारातील वस्तू महाग होतात. स्थिर किंमतीमुळे अर्थव्यवस्थेला आधार मिळतो आणि महागाई कमी राहते. ग्राहकांना या बदलांची माहिती असणे गरजेचे आहे, जेणेकरून ते आपले बजेट नियोजन करू शकतात. हे बदल जागतिक घटनांवर अवलंबून असल्याने, ते अनिश्चितता निर्माण करतात.
किंमती तपासण्याच्या सोप्या पद्धती
आपल्या शहरातील किंमती जाणून घेण्यासाठी एसएमएसचा वापर करा. इंडियन ऑइल ग्राहक शहराचा कोड आणि “आरएसपी” 9224992249 वर पाठवा. बीपीसीएल ग्राहक “आरएसपी” 9223112222 वर पाठवा. एचपीसीएल ग्राहक “एचपी प्राइस” 9222201122 वर पाठवा. या सेवेमुळे घरबसल्या माहिती मिळते आणि पारदर्शकता वाढते. अॅप किंवा वेबसाइटद्वारेही तपासता येईल, पण एसएमएस ही सोपी पद्धत आहे.
