आज आपण अशा चलनाबद्दल माहिती घेणार आहोत ज्याच्यावर कदाचित तुमचा विश्वास बसणार नाही. तुम्हाला जाणून आश्चर्य वाटेल की तुम्ही एखाद्या विशिष्ट देशात 1000 रुपये घेऊन गेलात तर तिथे 500000 रुपयांपर्यंत असू शकतात. होय, ही जादू नाही, तर त्या देशाच्या चलनातील कमकुवतपणा आहे. सोप्या भाषेत समजून घेऊया हे कसं शक्य आहे आणि त्यातून आपण काय धडा घेऊ शकतो.
जगातील सर्वात कमजोर चलनासमोर रुपयाची गर्जना
जगभरातील काही देशांची चलने इतकी दुर्बल झाली आहेत की त्यांची किंमत भारतीय रुपयाच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. असाच एक देश आहे जिथे 1000 रुपये त्यांच्या चलनात 5 लाख रुपयांच्या बरोबरीचे आहेत. जेव्हा आपण जगातील सर्वात कमकुवत चलनाबद्दल बोलतो तेव्हा इराण जवळजवळ नेहमीच यादीत अव्वल स्थानावर असते. डिसेंबर 2025 पर्यंत ‘रियाल ए इराण’ किंवा ‘इराणी रियाल’ जगातील सर्वात अवमूल्यन झालेल्या चलनांपैकी एक मानले जाते.
एक हजार रुपये घेऊन लखपती बनाल
मात्र, याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही एका रात्रीत श्रीमंत व्हाल, पण तुम्ही तिथे खरेदी करायला किंवा गुंतवणूक करण्यासाठी गेलात तर तुमचे पैसे एक शक्तिशाली मालमत्ता बनू शकते. देशाच्या आर्थिक परिस्थिती आणि चलन मूल्यावर हे सर्व अवलंबून असते. इराणी चलन सरकार आणि अर्थव्यवस्थेवरील दबावामुळे चलन घसरले आहे, ज्यामुळे भारतीय रुपया लक्षणीयरीत्या अधिक मौल्यवान झाला आहे. इराणी रियाल जगातील सर्वात कमकुवत चलन मानले जाते.
इराणमध्ये 10000 रुपयांची किंमत
सध्याच्या विनिमय दरानुसार, एक भारतीय रुपया अंदाजे 468.78 इराणी रियालच्या समतुल्य आहे. म्हणजे तुम्ही 10,000 रुपयांची देवाणघेवाण केली तर तुम्हाला अंदाजे 4,687,800 इराणी रियाल मिळतील. कागदावर ही रक्कम मोठी वाटू शकते, पण प्रत्यक्षात रियालची खरेदी शक्ती किती वेगाने कमी झाली आहे हे दर्शवते. यामुळे लक्षणीय नफा मिळू शकतो पण, तुम्हाला त्या देशाची बाजारपेठ आणि नियम समजून घेतले पाहिजेत, अन्यथा तुम्हाला नुकसान होऊ शकते.
इराणी रियाल इतकं दुर्बल का?
इराणी चलनात अचानक घसरण झालेली नाही, तर गेल्या अनेक दशकांपासून या देशाचे चलन घरंगळत आहे. आंतरराष्ट्रीय आर्थिक निर्बंध, विशेषतः अमेरिका आणि त्याच्या मित्र राष्ट्रांनी इराणच्या अणुकार्यक्रमावरून लादलेले निर्बंध यामागील सर्वात मोठे कारण आहे. यामुळे तेल निर्यात मर्यादित झाली आणि परकीय चलन प्रवाहात मोठी घट झाली, ज्यामुळे इराण जागतिक बँकिंग व्यवस्थेपासून तुटला. उच्च चलनवाढीसह निर्बंधांनी देखील या विनाशात मोठी भूमिका बजावली असून 2025 च्या अखेरीस इराणचा महागाई दर सुमारे 40% असण्याचा अंदाज होता.
प्रवाशांना काय माहिती असली पाहिजे?
भारतीय रुपयांची थेट इराणी रियालशी देवाणघेवाण करणे खरोखर खूप कठीण आहे, कारण आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रियालची मोठ्या प्रमाणात खरेदी-विक्री होत नाही. बहुतेक प्रवासी अमेरिकन डॉलर किंवा युरो घेऊन जातात आणि इराणमध्ये स्थानिक पातळीवर देवाणघेवाण करतात. तसेच आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांमुळे डिजिटल पेमेंट, आंतरराष्ट्रीय डेबिट कार्ड आणि क्रेडिट कार्डनेही व्यवहार होत नाही.
